Tóm tắt
Nghiên cứu này kiểm chứng tác động của sở hữu tổ chức đến hiệu suất tài chính của các công ty niêm yết tại Việt Nam. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã chứng kiến sự tăng trưởng mạnh mẽ về sở hữu tổ chức, với mức tăng 92,15% số lượng nhà đầu tư tổ chức từ năm 2015 đến 2021. Xu hướng này được thúc đẩy bởi các cải cách năm 2025, bao gồm Nghị định 245/2025/NĐ-CP bãi bỏ giới hạn sở hữu nước ngoài thấp hơn do công ty tự áp đặt, và thông báo của FTSE Russell ngày 7/10/2025 nâng hạng Việt Nam từ thị trường biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, hiệu lực từ ngày 21/9/2026. Sử dụng bộ dữ liệu bảng của 689 công ty phi tài chính niêm yết trên HOSE và HNX giai đoạn 2010-2022, nghiên cứu áp dụng hồi quy OLS với sai số chuẩn robust và hiệu ứng cố định năm-ngành. Các biến kiểm soát bao gồm đòn bẩy tài chính, quy mô doanh nghiệp và tuổi doanh nghiệp. Dựa trên lý thuyết đại diện, được bổ sung bởi lý thuyết phụ thuộc nguồn lực và giả thuyết giám sát, kết quả cho thấy sở hữu tổ chức ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến ROA và ROE. Nhà đầu tư tổ chức trong nước có tác động tích cực mạnh hơn so với nhà đầu tư nước ngoài, chủ yếu do các hạn chế và chiến lược ngắn hạn của nhà đầu tư nước ngoài. Mức sở hữu nước ngoài từ 10%-20% cho thấy tác động tích cực đáng kể, chứng tỏ mức độ vừa phải có thể củng cố quản trị doanh nghiệp mà không gây xáo trộn. Những phát hiện này nhấn mạnh nhu cầu tiếp tục cải cách quy định để thúc đẩy sự tham gia tổ chức cân bằng và tối ưu hóa cấu trúc sở hữu nhằm nâng cao hiệu suất tài chính tại thị trường mới nổi Việt Nam.
Từ khóa: cải cách quy định, công ty niêm yết, hiệu suất tài chính, quản trị doanh nghiệp, sở hữu tổ chức, lý thuyết đại diện, Việt Nam.
JEL classification: G30, G32, G34, M41, O53.
DOI: 10.63767/TCKT.38.2026.103.113
Để đọc toàn văn vui lòng nhấn vào xem chi tiết.
Ban biên tập Tạp chí Kinh tế & Quản trị Kinh doanh
Phòng 514, Nhà điều hành, trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh
Địa chỉ: Phường Tân Thịnh, thành phố Thái Nguyên
Email: tapchikt-qtkd@tueba.edu.vn; Điện thoại: 0208.3903373
