Tóm tắt
Trong bối cảnh các nghiên cứu về hiệu quả môi trường trong nông nghiệp tại Việt Nam hiện vẫn tập trung chủ yếu vào lúa nước, thủy sản và cây công nghiệp lâu năm thông qua phương pháp SFA, nghiên cứu này lấp đầy khoảng trống thực nghiệm bằng cách lần đầu tiên áp dụng phương pháp Phân tích màng bao dữ liệu (DEA) để đo lường hiệu quả môi trường (EE) của sản xuất cây dong riềng. Dữ liệu được thu thập thông qua phỏng vấn trực tiếp 200 hộ sản xuất dong riềng tại khu vực Đông Bắc tỉnh Thái Nguyên, vùng nguyên liệu trọng điểm cho sản phẩm miến dong OCOP. Mô hình DEA-VRS được sử dụng để đo lường hiệu quả sử dụng các yếu tố đầu vào gây hại cho môi trường, bao gồm phân bón hóa học (N, P, K) và nhiên liệu hóa thạch. Mô hình hồi quy Tobit được áp dụng tiếp theo để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến EE của hộ sản xuất. Kết quả phân tích cho thấy mức hiệu quả môi trường trung bình của các hộ sản xuất dong riềng chỉ đạt 68,5%, phản ánh thực trạng lạm dụng đáng kể các vật tư nông nghiệp gây hại cho môi trường. Con số này đồng thời hàm ý mức phi hiệu quả môi trường là 31,5% (1-EE), tức các hộ có khả năng giảm 31,5% các đầu vào gây hại trong khi sản lượng đầu ra hoàn toàn có thể được duy trì ở mức hiện tại. Kết quả hồi quy Tobit cho thấy trình độ học vấn, kinh nghiệm canh tác, sự tham gia hợp tác xã, tiếp cận các chương trình tập huấn kỹ thuật và nhận thức về vấn đề môi trường là các yếu tố quyết định có ý nghĩa thống kê đến EE của hộ sản xuất dong riềng. Những phát hiện này cung cấp cơ sở khoa học để nâng cao hiệu quả môi trường của sản xuất dong riềng, góp phần thúc đẩy phát triển bền vững chuỗi giá trị miến dong OCOP tại khu vực miền núi phía Bắc.
Từ khóa: Hiệu quả môi trường, DEA, Dong riềng, OCOP, tỉnh Thái Nguyên, phát triển bền vững.
JEL classification: O13, Q01, Q13.
DOI: 10.63767/TCKT.36.2026.184.19
Để đọc toàn văn vui lòng nhấn vào xem chi tiết.
Ban biên tập Tạp chí Kinh tế & Quản trị Kinh doanh
Phòng 514, Nhà điều hành, trường Đại học Kinh tế & Quản trị Kinh doanh
Địa chỉ: Phường Tân Thịnh, thành phố Thái Nguyên
Email: tapchikt-qtkd@tueba.edu.vn; Điện thoại: 0208.3903373
